Poniedziałek, 25.05.2020

Informator prawno-podatkowy

Zdarzenia po dniu bilansowym

Autor: Joanna Gawrońska
Aktualizacja: 2020-05-06 06:41

Jednostki gospodarcze prowadzące działalność codziennie dokonują wielu operacji gospodarczych mających wpływ m.in. na sytuację materialną i finansową jednostki.

Jednostka dokonując wydatków z odroczonym terminem płatności zaciąga zobowiązania wobec swoich dostawców, a sprzedając wytworzone przez siebie wyroby lub świadczone usługi z odroczonym terminem płatności udziela swoim odbiorcom tzw. kredytu kupieckiego i otrzymuje swoje środki z opóźnieniem.

Obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego nie powoduje zatrzymania operacji gospodarczych będących cały czas w toku. Sprawozdanie finansowe odzwierciedla jedynie stan, jaki istnieje w dniu, na który jest sporządzone sprawozdanie, tzw. dzień bilansowy, np. 31.12.2019 r.

Dlatego po dacie sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka może otrzymać informacje o zaistniałych zdarzeniach, które mogą mieć wpływ na informacje zawarte w tym sprawozdaniu. W takiej sytuacji należy rozważyć, czy uwzględnić zaistniałe zdarzenia w sprawozdaniu finansowym za dany rok obrotowy, czy też będą one miały wpływ dopiero na sprawozdanie sporządzone w następnych latach.

Obowiązki w zakresie sprawozdań finansowych zgodnie z ustawą o rachunkowości

Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości sprawozdanie finansowe składa się z:

  • bilansu,
  • rachunku zysków i strat,
  • informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia,

a w przypadku niektórych jednostek także z:

  • zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym,
  • rachunku przepływów pieniężnych.

Zgodnie z art. 52 i 53 ustawy o rachunkowości roczne sprawozdanie finansowe powinno być:

  • nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego - sporządzone i przedstawione właściwym organom,
  • nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego - zatwierdzone przez organ zatwierdzający.

Organem zatwierdzającym sprawozdanie finansowe danej jednostki jest organ, który zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, statutem lub umową bądź na mocy prawa własności jest do tego uprawniony.

Pole tekstowe: WAŻNE W jednostkach, w których sprawozdanie finansowe podlega badaniu przez biegłego rewidenta, zatwierdzenie sprawozdania finansowego następuje
po uprzednim zbadaniu tego sprawozdania.

Tabela 1. Terminy związane ze sporządzeniem i zatwierdzeniem sprawozdania finansowego

Sporządzenie sprawozdania
finansowego i przedstawienie go
właściwym organom

Zatwierdzenie sprawozdania
finansowego przez organ
zatwierdzający

Dzień bilansowy

3 miesiące po dniu bilansowym

6 miesięcy po dniu bilansowym

31.12.2019

31.03.2020

30.06.2020

Pole tekstowe: WAŻNE W przypadku gdy organ zatwierdzający, pomimo obowiązku, odmawia zatwierdzenia sprawozdania finansowego, księgi rachunkowe jednostki otwiera się na podstawie niezatwierdzonego bilansu.

Zatem sprawozdanie finansowe za rok ubiegły jest zatwierdzane przez zwyczajne walne zgromadzenie udziałowców/akcjonariuszy nie później niż 6 miesiąca od dnia bilansowego. W przypadku gdy jednostka spełnia warunki określone w art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości, jej sprawozdanie podlega badaniu przez biegłego rewidenta, który spełnia warunki do wyrażenia bezstronnej i niezależnej o nim opinii. Badanie obejmuje cały system działalności gospodarczej jednostki mającej odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym, a nie tylko zagadnień bezpośrednio związanych z rachunkowością. Efektem badania przeprowadzonego przez biegłego rewidenta jest sprawozdanie z badania rocznego sprawozdania finansowego, tj. opinia, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z zastosowanymi zasadami (polityką) rachunkowości oraz czy rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową oraz finansową, jak też wynik finansowy jednostki. Opinia biegłego rewidenta ma ważne znaczenie dla rady nadzorczej oceniającej sprawozdanie finansowe jednostki przed złożeniem walnemu zgromadzeniu udziałowców/akcjonariuszy corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.

W praktyce zdarzają się sytuacje, że po zamknięciu ksiąg rachunkowych danego roku obrotowego wystąpią zdarzenia, które dotyczą właśnie tego roku. Sposób postępowania w takim przypadku zależy od momentu wystąpienia zdarzenia oraz od jego wpływu na sprawozdanie finansowe.

Jednostka może więc otrzymać powyższe informacje po:

sporządzeniu sprawozdania finansowego, lecz przed jego zatwierdzeniem, lub

zatwierdzeniu sprawozdania finansowego.

Zgodnie z zapisami art. 54 ustawy o rachunkowości, jeśli:

  • po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informację o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie finansowe lub powodują, że założenie kontynuowania działalności przez jednostkę nie jest uzasadnione, powinna ona:
  • -
  • odpowiednio zmienić to sprawozdanie, dokonując jednocześnie odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego sprawozdanie finansowe dotyczy,
  • -
  • powiadomić biegłego rewidenta, który sprawozdanie to bada lub zbadał (o ile sprawozdania finansowe jednostki podlegają badaniu przez biegłego rewidenta);
  • zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym, nie powodują zmiany stanu istniejącego na dzień bilansowy, to odpowiednie wyjaśnienia zamieszcza się w informacji dodatkowej.

Jeśli natomiast jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach dotyczących poprzedniego roku obrotowego, które mają istotny wpływ na sprawozdanie finansowe, po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, to ich skutki ujmuje w księgach rachunkowych roku obrotowego, w którym informacje te otrzymała.

Ważne znaczenie dla ujęcia zdarzeń po dniu bilansowym mają więc:

  • okres, w jakim otrzymano informacje o zaistniałym zdarzeniu,
  • wpływ na rzetelny i jasny sposób przedstawienia sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowego jednostki.

Regulacje KSR

Zdarzenia po dniu bilansowym reguluje Krajowy Standard Rachunkowości nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansu - ujęcie i prezentacja”.

W myśl standardu do zdarzeń po dniu bilansowym zalicza się wszystkie dotyczące jednostki zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego.

Ze względu na wpływ na sprawozdanie finansowe zdarzenia te można podzielić na:

  • dostarczające dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy,
  • wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym.

Jeśli po dniu bilansowym wpłynęły do jednostki dowody dotyczące zdarzeń mających miejsce przed dniem bilansowym, choćby dowody te jako datę wystawienia nosiły datę roku obrotowego następującego po roku obrotowym, za który sporządza się sprawozdanie finansowe, to zdarzeń udokumentowanych w ten sposób nie zalicza się do zdarzeń po dniu bilansowym.

Przykładowymi zdarzeniami dostarczającymi dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy, występującymi po dniu bilansowym, a przed datą zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego, są:

  • korekty przychodów ze sprzedaży wykazanych w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, polegające zarówno na zmianach kwot faktur, jak i na anulowaniu sprzedaży,
  • rozstrzygnięcie sprawy sądowej, które potwierdza lub zmienia wysokość wykazanej na dzień bilansowy rezerwy na zobowiązanie jednostki bądź powoduje powstanie zobowiązania, na które nie utworzono rezerwy,
  • uzyskanie informacji o tym, że na dzień bilansowy wartość składnika aktywów na skutek utraty wartości była niższa od wykazanej w księgach rachunkowych jednostki,
  • ustalenie ostatecznej ceny nabycia zakupionych przez jednostkę w roku sprawozdawczym (przed dniem bilansowym) aktywów,
  • przychody ze sprzedanych po dniu bilansowym aktywów, pomniejszone o koszty sprzedaży, są niższe od wartości, w jakiej aktywa te figurują na dzień bilansowy w księgach rachunkowych,
  • wykrycie błędów, w tym wywołanych oszustwami.

Przykładowymi zdarzeniami wskazującymi na stan zaistniały po dniu bilansowym, następującymi po dniu bilansowym do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego, są:

  • spadek wartości rynkowej inwestycji posiadanych przez jednostkę,
  • zadeklarowanie dywidend należnych posiadaczom instrumentów kapitałowych jednostki,
  • połączenie jednostki z inną jednostką,
  • znaczące zakupy aktywów przez jednostkę,
  • przeznaczenie do sprzedaży lub znacząca sprzedaż aktywów przez jednostkę,
  • zniszczenie przez pożar, powódź ważnego zakładu jednostki,
  • ogłoszenie rozpoczęcia lub rozpoczęcie wdrażania restrukturyzacji jednostki,
  • znaczące zmiany cen aktywów lub kursów wymiany walut obcych mających związek z działalnością jednostki,
  • zaciągnięcie znaczących zobowiązań przez jednostkę,
  • udzielenie przez jednostkę wysokich gwarancji, poręczeń,
  • wniesienie sprawy do sądu lub otrzymanie pozwu przez jednostkę w sprawach wynikających ze zdarzeń, które nastąpiły po dniu bilansowym.

Jeżeli po dniu bilansowym, a przed sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach dostarczających dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy, a które zmieniają jej wiedzę o stanie istniejącym na dzień bilansowy, to skutki tych zdarzeń odpowiednio uwzględnia w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym roku obrotowego kończącego się tym dniem bilansowym.

Jeśli po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, które nastąpiły po dniu bilansowym, a które zmieniają jej wiedzę o stanie istniejącym na dzień bilansowy, natomiast skutki tych zdarzeń istotnie wpływają na obraz sytuacji majątkowej, finansowej oraz wynik finansowy jednostki za rok obrotowy, to skutki te odpowiednio uwzględnia w księgach rachunkowych i koryguje już sporządzone roczne sprawozdanie finansowe za rok obrotowy.

W przypadku gdy po dniu bilansowym, a przed dniem zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego, jednostka otrzymała informacje na temat zdarzeń wpływających na jej stan lub sytuację po dniu bilansowym i informacje te mogą być istotne dla użytkowników rocznego sprawozdania finansowego, to w dodatkowych informacjach i objaśnieniach w ust. 6 pkt 2 jednostka podaje lub aktualizuje już wykazane informacje lub ujawnia dla każdej kategorii (typu) zdarzeń informacje o:

  • rodzaju zdarzenia,
  • szacunkowej kwocie jego skutków finansowych lub stwierdza, że szacunek taki jest praktycznie niewykonalny.

Za istotne uważa się też informacje o tych zdarzeniach, które nastąpiły po dniu bilansowym, w wyniku których zmianie uległy kwoty wykazane w dodatkowych informacjach i objaśnieniach rocznego sprawozdania finansowego, jak np. zobowiązania warunkowe (ustalone zgodnie z Krajowym Standardem Rachunkowości nr 6 „Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe”).

Skutki zdarzeń, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, zmieniających wiedzę jednostki o stanie istniejącym na dzień bilansowy, o których jednostka otrzymała informacje:

  • po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed dniem jego zatwierdzenia, ale nieuznanych za istotne, lub
  • po dniu zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego
  • ujmuje się w księgach rachunkowych roku i wykazuje w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, w którym informacje te otrzymano zgodnie z zasadami opisanymi w rozdziale V „Poprawianie błędów” niniejszego standardu.

Tabela 2. Ujawnianie zdarzeń po dniu bilansowym, w myśl zapisów ustawy o rachunkowości i KSR 7

Zatem gdy jednostka otrzymała informacje o istotnych zdarzeniach po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, to skutki tych zdarzeń ujmuje w księgach rachunkowych roku obrotowego, w którym otrzymała o nich informacje.

Pole tekstowe: WAŻNE Jeśli sprawozdanie finansowe podlega badaniu przez biegłego rewidenta, to w przypadku zaistnienia zdarzenia, które ma istotny wpływ na to sprawozdanie, należy powiadomić biegłego rewidenta o ujawnionych zdarzeniach.

Zaistniałe zdarzenia nieujęte w sprawozdaniach poprzednich lat

W toku działalności zdarzają się sytuacje ujawnienia zdarzeń po dniu bilansowym, mających istotny wpływ na sprawozdanie finansowe, już po jego zatwierdzeniu. Ujawnione zostaje więc popełnienie w poprzednich latach obrotowych tzw. błędu podstawowego, w następstwie którego nie można uznać, że sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy.

W takim przypadku skutki tych zdarzeń należy ująć w księgach rachunkowych okresu sprawozdawczego, w którym informacje te zostały ujawnione.

Kwotę korekty spowodowanej usunięciem tego błędu odnosi się na kapitał (fundusz) włas­ny i wykazuje jako „Zysk (stratę) z lat ubiegłych”.

W MSR 10 „Zdarzenia po dniu bilansowym” zostały przedstawione przykłady zdarzeń następujących po dniu bilansowym, wymagających dokonania korekt kwot ujętych w sprawozdaniu finansowym lub ujęcia kwot, które wcześniej nie były ujęte w sprawozdaniu.

Tabela 3. Przykładowe zdarzenia wymagające dokonania korekt w sprawozdaniu

Lp.

Zdarzenie po dniu
bilansowym

Potwierdzenie istnienia
składnika aktywów
lub pasywów na dzień
bilansowy

Dokonanie korekty
wartości wykazanej
w sprawozdaniu finansowym

1.

Rozstrzygnięcie sprawy sądowej po dniu bilansowym

Potwierdza istnienie na dzień bilansowy zobowiązania jednostki

korekta uprzednio utworzonej rezerwy

utworzenie dodatkowej rezerwy

2.

Utrata wartości składnika aktywów, np. należności z tytułu dostaw i usług

Bankructwo klienta po dniu bilansowym - zazwyczaj potwierdzające istniejącą na dzień bilansowy stratę z tytułu nieściągalności należności z tytułu dostaw i usług

Korekta wartości bilansowej należności z tytułu dostaw i usług poprzez odpowiednią korektę wcześniej ujętego odpisu aktualizującego wartość należności

3.

Sprzedaż zapasów po dniu bilansowym

Potwierdzenie możliwej do uzyskania wartości netto na dzień bilansowy

W przypadku zawyżenia wartości - korekta wartości bilansowej zapasów poprzez dokonanie lub korektę odpisu aktualizującego wartość zapasów

4.

Ustalenie kwoty wypłat z zysku lub premii po dniu bilansowym

Istnienie prawnego lub zwyczajowo oczekiwanego zobowiązania do dokonania wypłat

Utworzenie rezerwy w wiarygodnie oszacowanej wysokości

5.

Wykrycie oszustw lub błędów

Wskazuje na istnienie nieprawidłowości sprawozdania finansowego

W MSR 10 został przedstawiony przykład zdarzenia następującego pod dniu bilansowym, a niewymagającego dokonania korekty w sprawozdaniu finansowym:

Spadek wartości rynkowej inwestycji - jako odzwierciedlenie okoliczności, jakie nastąpiły w późniejszym okresie.

Jednostka nie koryguje więc wartości inwestycji ujętej w sprawozdaniu finansowym.

W przypadku zadeklarowania dywidend, należnych posiadaczom instrumentów kapitałowych, po dniu bilansowym jednostka nie ujmuje tych dywidend jako zobowiązań występujących na dzień bilansowy.

W przypadku wystąpienia wyżej wymienionych zdarzeń jednostka powinna ujawnić je w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, zgodnie z MSR 1 - „Prezentacja sprawozdań finansowych”.

Jednostka powinna zatem ujawnić, na temat każdej znaczącej kategorii zdarzeń następujących po dniu bilansowym i niewymagających korekt, następujące informacje:

charakter zdarzenia,

oszacowanie jego skutków finansowych, a jeśli nie można takiego szacunku dokonać, to należy o tym poinformować w informacji.

Przykład 1

1.
Dnia 30 kwietnia 2019 r., przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego, jednostka „BIG” przegrała proces sądowy z byłym pracownikiem, w wyniku którego została zobowiązana od wypłaty odszkodowania w kwocie 60 000 zł, z tego 58 000 zł to należność główna, a 2000 zł stanowiły odsetki naliczone do dnia bilansowego.

2.
Na dzień bilansowy, tj. na 31 grudnia 2019 r., jednostka wiedziała o wysokim prawdopodobieństwie przegrania procesu, jednak nie utworzyła rezerwy.

3.
Dnia 20 maja 2020 r. jednostka wypłaciła byłemu pracownikowi odszkodowanie w wysokości 61 000 zł, z tego kwota główna to 58 000 zł, odsetki to 3000 zł (2000 zł do dnia bilansowego, 1000 zł od dnia bilansowego do dnia wypłaty odszkodowania).

Wyjaśnienie

Zgodnie z art. 35d ust. 1 pkt 1-2 ustawy o rachunkowości m.in. na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu skutków toczącego się postępowania sądowego. tworzy się rezerwy.

Rezerwy tworzy się na pewne lub w znacznym stopniu prawdopodobne przyszłe zobowiązania, których kwotę można oszacować w sposób wiarygodny.

W zależności od okoliczności, z którymi wiążą się spodziewane zobowiązania, rezerwy zalicza się odpowiednio do:

pozostałych kosztów operacyjnych,

kosztów finansowych,

strat nadzwyczajnych.

Odpowiedź

W przedstawionym przykładzie jednostka powinna utworzyć rezerwę na oszacowaną w wiarygodny sposób stratę w postaci odszkodowania wraz z naliczonymi do dnia bilansowego odsetkami, z tytułu przegranego procesu sądowego z byłym pracownikiem

Ewidencja księgowa na dzień bilansowy

1. Utworzenie rezerwy na przewidywaną kwotę odszkodowania wraz z odsetkami:

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 58 000

Wn „Koszty finansowe” 2 000

Ma „Rezerwy” 60 000

Tabela 4. Dane ze sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2019 r. (fragmenty) w wariancie porównawczym

Lp.

Sprawozdanie finansowe

Przed korektą

Po korekcie

1

BILANS - Pasywa, w tym:

poz. B.3. Pozostałe rezerwy

60 000

2

Rachunek zysków i strat, w tym:

poz. E.III. Pozostałe koszty operacyjne

58 000

poz. H.I. Koszty finansowe - Odsetki

2 000

poz. I. Zysk (strata) brutto

200 000

140 000

(200 000 - 60 000)

Ewidencja księgowa w następnym roku

2.
Wykorzystanie rezerwy w związku z faktycznym powstaniem zobowiązania, tj. prawomocnym wyrokiem sądowym, na mocy którego pracownikowi przyznano odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę, na które wcześniej utworzono rezerwę:

Wn „Rezerwy” 60 000

Ma „Pozostałe rozrachunki z pracownikami 60 000

3.
Naliczone odsetki od dnia bilansowego do dnia wypłaty odszkodowania:

Wn „Koszty finansowe” 1 000

Ma „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” 1 000

4.
Zapłata zasądzonego na rzecz byłego pracownika odszkodowania
wraz z odsetkami:

Wn „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” 61 000

Ma „Rachunek bieżący” 61 000

Organy skarbowe przedstawiają stanowisko, że odszkodowanie wypłacone pracownikowi na skutek niezgodnego z prawem działania pracodawcy, mimo że może zostać uznane za związane z działalnością gospodarczą, nie ma na celu uzyskania przychodu lub zabezpieczenia albo zachowania źródła przychodu. Wobec tego nie jest kosztem uzyskania przychodów.

Przykład 2

1.
Jednostka „Mix” na dzień sporządzenia sprawozdania, tj. na 31 grudnia 2019 r., posiadała znaczne zapasy towarów, które stanowiły 2/3 ogólnej wartości aktywów obrotowych.

W sprawozdaniu na dzień 31 grudnia 2019 r. wykazano więc w pozycji:

B. Aktywa obrotowe 3 000 000 zł

w tym:

B.I.4. Towary 2 000 000 zł

2.
Po sporządzeniu sprawozdania finansowego dnia 25 kwietnia 2020 r. w magazynie towarów wybuchł pożar, w wyniku którego zniszczeniu uległy zgromadzone zapasy towarów.

Wyjaśnienie

Mimo że jednostka nie mogła przewidzieć pożaru, musi dokonać korekty sprawozdania finansowego.

Ewidencja księgowa na dzień bilansowy

1.
Utworzenie rezerwy na kwotę poniesionych strat w towarach powstałych w wyniku pożaru:

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 2 000 000

Ma „Odpisy aktualizujące zapasy” 2 000 000

Tabela 5. Dane ze sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2019 r. (fragmenty) w wariancie porównawczym

Lp.

Sprawozdanie finansowe

Przed korektą

Po korekcie

1

BILANS - Aktywa, w tym:

poz. B. Aktywa obrotowe

3 000 000

1 000 000

poz. B.I.4. Towary

2 000 000

2

Rachunek zysków i strat, w tym:

poz. E.III. Pozostałe koszty operacyjne

2 000 000

poz. I. Zysk (strata) brutto

2 500 000

500 000

(2 500 000 - 2 000 000)

Ewidencja księgowa w następnym roku

2.
Wyksięgowanie z ksiąg rachunkowych, na podstawie protokołu likwidacji, utraconych w wyniku pożaru towarów:

Wn „Odpisy aktualizujące zapasy” 2 000 000

Ma „Towary” 2 000 000

Przykład 3

1.
Dnia 10 lutego 2020 r., tj. po dniu bilansowym, ale przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego, jednostka „TWIN”, będąca podatnikiem podatku od osób prawnych, otrzymała decyzję od urzędu skarbowego w sprawie przeprowadzonej kontroli.

2.
Z decyzji wynika, że spółka musi zapłacić istotną dla niej kwotę, tj.:

- z tytułu zaległości podatkowej: 300 000,

- z tytułu odsetek: 10 000,

- sankcję karną: 5000.

Wyjaśnienie

W toku działalności jednostki mogą być przeprowadzane kontrole podatkowe, w efekcie których mogą być ujawnione zaległości podatkowe, np. w przypadku błędnego zakwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Po otrzymaniu decyzji jednostka będzie musiała więc zapłacić zaległą należność wraz z odsetkami i sankcją karną.

Jeśli więc, przykładowo, zaległość została wykryta w 2020 r., ale dotyczyła roku 2019, a sprawozdanie za 2019 r. nie zostało zatwierdzone, to w przypadku gdy zaległość jest istotną wartością, należy wprowadzić korektę do sprawozdania finansowego.

Ewidencja księgowa na dzień bilansowy

1. Korekta zwiększająca podatek dochodowy od osób prawnych:

Wn „Podatek dochodowy” 300 000

Ma „Rozrachunki publicznoprawne” 300 000

2. Naliczone przez urząd skarbowy:

a) odsetki

Wn „Koszty finansowe” 10 000

Ma „Rozrachunki publicznoprawne” 10 000

b) sankcja karna

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 5 000

Ma „Rozrachunki publicznoprawne” 5 000

Tabela 6. Dane ze sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2019 r. (fragmenty) w wariancie porównawczym

Lp.

Sprawozdanie finansowe

Przed korektą

Po korekcie

1

BILANS - Pasywa, w tym:

poz. B.III.3g zobowiązania krótkoterminowe z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń

500 000

815 000

2

Rachunek zysków i strat, w tym:

poz. E.III. Pozostałe koszty operacyjne

10 000

15 000

poz. H.I. Koszty finansowe - Odsetki

20 000

30 000

poz. I. Zysk (strata) brutto

3 000 000

2 685 000

(3 000 000 - 315 000)

poz. J. Podatek dochodowy

1 000 000

1 300 000

Zdarzenia wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym, istotne dla użytkowników rocznego sprawozdania finansowego

Sporządzając sprawozdanie finansowe, jednostka powinna zawrzeć w nim informacje w taki sposób, aby dostarczyć podmiotom korzystającym z tego sprawozdania wszelkich wyjaśnień i informacji dotyczących danych ujętych w tym sprawozdaniu.

W tym celu jednostka sporządza „Informację dodatkową” obejmującą:

  • informacje opisowe w formie wprowadzenia do sprawozdania finansowego,
  • opisowo przedstawione dodatkowe informacje i objaśnienia, zawierające dane liczbowe uzupełniające bilans, rachunek zysków i strat, oraz ewentualnie zestawienie zmian w kapitale własnym i rachunek przepływów pieniężnych.

W „Dodatkowych informacjach i objaśnieniach”, stanowiących załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości, wykazuje się m.in.:

  • wykaz grup zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki, ze wskazaniem jego rodzaju - pkt 1 ppkt 13,
  • zobowiązania warunkowe, w tym również udzielone przez jednostkę gwarancje i poręczenia, także wekslowe, przy czym odrębnie należy wykazać informacje dotyczące gwarancji i poręczeń wobec jednostek powiązanych - pkt 1 ppkt 16.

Zatem w „Dodatkowych informacjach i objaśnieniach” należy wykazywać zobowiązania, które są zabezpieczone na składnikach majątku jednostki:

  • hipoteką,
  • zastawem, zastawem skarbowym,
  • wekslem.

Podane informacje mają na celu pokazanie ograniczeń nałożonych na jednostkę w dysponowaniu składnikami aktywów trwałych lub obrotowych.

W praktyce majątkiem jednostki są najczęściej zabezpieczane:

  • zobowiązania jednostki wobec banków z tytułu kredytów i pożyczek,
  • gwarancje zapłaty zobowiązań jednostki udzielone przez bank jednostki kontrahentom.

Przykład 4

Suma bilansowa wykazana w sprawozdaniu finansowym jednostki „UDZIAŁ” na dzień 31 grudnia 2019 r. wyniosła 30 000 000 zł.

Po dniu bilansowym, tj. po 20 lutego 2020 r., przed zatwierdzeniem sprawozdania, jednostka „UDZIAŁ” udzieliła gwarancji bankowej zabezpieczonej swoim majątkiem spółce „PRO” tytułem zapłaty swoich zobowiązań z odroczonym terminem płatności, z tytułu zakupu urządzenia od tej spółki.

Wartość udzielonej gwarancji: 5 000 000 zł.

Odpowiedź

Opisane zdarzenie nie zmienia istniejącego stanu faktycznego na dzień bilansowy i nie powoduje konieczności korekty pasywów - zobowiązań.

Jednak ze względu na swoje znaczenie i skalę zmiany zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki w 2019 r. należy ujawnić udzieloną gwarancje w wysokości 5 000 000 zł w dodatkowych informacjach i objaśnieniach do sprawozdania finansowego.

Przykład 5

W sprawozdaniu finansowym jednostka „BOSS” na dzień 31 grudnia 2019 r. wykazała w zobowiązaniach krótkoterminowych w poz. B.III.3a kredyt bankowy w kwocie 7 000 000 zł, którego termin spłaty upływa 30 listopada 2020 r.

Po dniu bilansowym, tj. po 10 marca 2020 r., przed zatwierdzeniem sprawozdania, jednostka „MAX” podpisała z bankiem aneks do umowy kredytowej, wydłużający okres spłaty kredytu do 30 listopada 2022 r., tj. o 2 lata.

Odpowiedź

Ww. zdarzenie nie zmienia istniejącego stanu faktycznego na dzień bilansowy i nie powoduje konieczności korekty pasywów - zobowiązań z tytułu kredytów.

Należy jednak ujawnić w dodatkowych informacjach i objaśnieniach do sprawozdania finansowego fakt wydłużenia terminu spłaty kredytu o 2 lata, którego wysokość, na dzień bilansowy, wynosiła 7 000 000 zł.

Błąd podstawowy

W praktyce zdarzają się sytuacje, gdy ujawniane są zdarzenia mające istotny wpływ na sprawozdanie finansowe już pod jego zatwierdzeniu.

Jak wcześniej wspomniano, w takim przypadku skutki tych zdarzeń należy ująć w księgach rachunkowych okresu sprawozdawczego, w którym informacje te zostały ujawnione.

W sprawozdaniu finansowym informacje te są wykazane w bilansie w pasywach w poz. A.V. „Zysk (strata) z lat ubiegłych”, jako tzw. błąd podstawowy.

Błędy podstawowe mogą powstać na skutek m.in.:

  • pomyłek arytmetycznych,
  • błędnej dekretacji dokumentów,
  • nieprawidłowej interpretacji przepisów,
  • nadużyć itp.

Do błędów podstawowych można zaliczyć m.in.:

  • błędną wycenę aktywów w poprzednich latach,
  • zawyżenie aktywów z powodu nieutworzenia odpisu aktualizującego, np. od należności, środków trwałych,
  • nieutworzenie rezerw na zobowiązania, np. na odprawy emerytalne, nagrody jubileuszowe, itp.

Poziom istotności kwalifikujący błędy popełniane w latach ubiegłych jako błędy podstawowe ustala sama jednostka, która powinna określić poziom istotności w przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości.

Warto pamiętać, że przy kwalifikowaniu błędów należy mieć na uwadze, iż nawet pojedyncze nieistotne błędy mogą łącznie stanowić istotny błąd. W związku z tym popełnione błędy należy rozpatrywać łącznie.

Ewidencja błędu podstawowego

W ewidencji księgowej korektę błędu podstawowego ujmuje się na koncie „Rozliczenie wyniku finansowego”

Tabela 7. Ewidencja na koncie „Rozliczenie wyniku finansowego” w wyniku powstania błędu podstawowego

Spowodowane skutki

Strona Wn

Strona Ma

Zmniejszenie zysku lub zwiększenie straty

„Rozliczenie wyniku finansowego”

Różne konta - w zależności od przyczyny błędu, np.:

rozrachunki

koszty

zapasy

rozliczenia międzyokresowe kosztów

rezerwy itp.

Zwiększenie zysku lub zmniejszenie straty

Różne konta - w zależności od przyczyny błędu, np.:

rozrachunki

koszty

zapasy

rozliczenia międzyokresowe kosztów

rezerwy itp.

„Rozliczenie wyniku finansowego”

PODSTAWA PRAWNA:

art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 3, art. 45 ust. 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 54 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 351; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 568

Komunikat Ministra Finansów z 27 grudnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia uchwały Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie przyjęcia aktualizacji Krajowego Standardu Rachunkowości nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym - ujęcie i prezentacja” - Dz.Urz. Min. Fin. z 2019 r. poz. 2

Tematy tygodnia

Sprawozdanie z działalności w czasie COVID-19

2020-05-25

Jednostki gospodarcze dołączają do rocznego sprawozdania finansowego sprawozdanie z działalności, jeżeli obowiązek jego sporządzenia wynika z ustawy o rachunkowości lub odrębnych przepisów. W myśl przepisów ustawy o rachunkowości obowiązek sporządzenia sprawozdania z działalności dotyczy spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, towarzystw reasekuracji wzajemnej, spółdzielni, przedsiębiorstw państwowych, a także tych spółek jawnych i komandytowych, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej, oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, funduszy inwestycyjnych zamkniętych, a także alternatywnych spółek inwestycyjnych.

...»

Wszystkie tematy ...»