Sobota, 27.11.2021

Informator prawno-podatkowy

Formy organizacyjno-prawne jednostek sektora finansów publicznych po zmianach

Autor: Jan Charytoniuk, specjalista w zakresie rachunkowości budżetowej
Aktualizacja: 2010-11-22 00:00

Opracowanie zostało przygotowane w szczególnym czasie, w którym weszła w życie nowa ustawa o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r., ale w dalszym ciągu obowiązuje część przepisów „starej” ustawy z 30 czerwca 2005 r. oraz wiele przepisów wykonawczych wydanych na podstawie „starej” ustawy o finansach publicznych.

Rok 2010 jest ostatnim rokiem działalności ponad tysiąca gospodarstw pomocniczych państwowych i samorządowych jednostek budżetowych. Ich dotychczasowe funkcje zostaną przejęte przez macierzyste jednostki budżetowe lub zastąpione inną formą organizacyjną, w tym instytucją gospodarki budżetowej. W 2010 r. muszą zakończyć działalność państwowe zakłady budżetowe. Z danych statystycznych wynika, że ta forma organizacyjno-prawna nie była zbyt popularna w sektorze finansów publicznych, i w związku z tym proces likwidacji tych zakładów będzie dotyczył tylko kilkudziesięciu jednostek.

Nowa ustawa o finansach publicznych ograniczyła możliwość prowadzenia działalności w formie samorządowych zakładów budżetowych do zadań wymienionych w tej ustawie. Wśród tych zadań nie znalazło się m.in. prowadzenie przedszkoli i żłobków. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych wprowadza od 1 stycznia 2011 r. zmiany w ustawie:

  • z 7 września 1991 r. o systemie oświaty określające, że przedszkola, szkoły i placówki publiczne prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi,
  • z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej określające, że publiczny zakład opieki zdrowotnej może być prowadzony w formie jednostki budżetowej lub instytucji gospodarki budżetowej.

W związku z tym do końca 2010 r. samorządowe przedszkola i żłobki prowadzone dotychczas w formie zakładów budżetowych muszą być przekształcone w jednostki budżetowe.

Obowiązujące do czasu określenia nowych przepisów wykonawczych w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych zawierają wiele regulacji istotnie odbiegających od zasad przyjętych w ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości. Podobne uwagi, mimo wprowadzenia wielu istotnych zmian, można odnieść do regulacji zawartych w nowym rozporządzeniu ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w tych kwestiach, które w całości będzie obowiązywało od 2011 r. Niektóre z tych regulacji stwarzają problemy interpretacyjne, inne zaś budzą kontrowersje co do ich celowości. W związku z tym obecny moment jest dobrą okazją do dokonania oceny obowiązujących w tym zakresie rozwiązań stosowanych w takich formach organizacyjnych, jak jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych na tle innych podmiotów.

Ustawa o finansach publicznych, wprowadzając do sektora finansów publicznych instytucje gospodarki budżetowej, stanowi, że wartość jej majątku określa fundusz instytucji gospodarki budżetowej. Ustawa określa również zdarzenia powodujące zwiększenie lub zmniejszenie tego funduszu. Tego typu rozwiązań w odniesieniu do funduszy jednostek samorządu terytorialnego i ich jednostek organizacyjnych brakuje w ustawach o samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim.

W opracowaniu przedstawiono schematy księgowań związanych:

  • ze szczególnymi zasadami rachunkowości jednostek budżetowych na tle zasad wynikających z ustawy o rachunkowości,
  • z likwidacją niektórych form organizacyjno-prawnych,
  • z likwidacją rachunków dochodów własnych i wyodrębnionych rachunków wojewódzkich, powiatowych i gminnych funduszy celowych.

W opracowaniu zamieszczono również schematy księgowań dochodów gromadzonych na wydzielonych rachunkach samorządowych jednostek budżetowych.

Wzory uchwał i zarządzeń, które będą musiały podjąć organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego i kierownicy jednostek budżetowych w związku z likwidacją gospodarstw pomocniczych zamieszczmy na stronie www.ipp24.pl/wzory-zarzadzenia.

I. Jednostki sektora finansów publicznych
II. Jednostki budżetowe
III. Zakłady budżetowe
IV. Gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych
V. Państwowe fundusze celowe
VI. Nowe formy organizacyjno-prawne jednostek sektora finansów publicznych
VII. Gospodarka finansowa państwowych i samorządowych osób prawnych

Podstawa prawna

  • Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – Dz.U. nr 157, poz. 1240.
  • Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych – Dz.U. nr 157, poz. 1241.
  • Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych – Dz.U. nr 249, poz. 2104; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 79, poz. 666 – w części nieobowiązująca.
  • Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości – t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 165, poz. 1316.
  • Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 215, poz. 1664.
  • Ustawa z 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. nr 215, poz. 1664.
  • Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych – Dz.U. nr 142, poz. 1020; ost. zm. Dz.U. z 2008 r. nr 72, poz. 422.
  • Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. nr 128, poz. 861.
  • Rozporządzenie ministra finansów z 21 czerwca 2006 r. w sprawie zasad rachunkowości i planu kont w zakresie ewidencji podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. nr 112, poz. 761.
  • Rozporządzenie ministra finansów z 29 czerwca 2006 r. w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów
  • budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną – Dz.U. nr 116, poz. 783; ost. zm. Dz.U. z 2008 r. nr 23, poz. 135.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu przekształcania gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych w instytucje gospodarki finansowej – Dz.U. nr 139, poz. 938.

Tematy tygodnia

Jak w 2022 r. będziemy wystawiać faktury

2021-11-22

W 2022 r. podatnicy będą mieli wybór, jak fakturować swoją sprzedaż. Będą mogli pozostać przy dotychczasowym systemie fakturowania (faktury papierowe lub elektroniczne w dowolnym formacie) albo skorzystać z nowych zasad, czyli wystawiać ustrukturyzowane faktury za pomocą Krajowego Systemu e-Faktur (tzw. KSeF).

...»

Wszystkie tematy ...»